Hợp đồng tương lai

Sau 1 năm đi vào hoạt động, thị trường chứng khoán phái sinh đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư tham gia. Cụ thể, sự ra đời của sản phẩm phái sinh hợp đồng tương lai chỉ số VN30 không chỉ làm đa dạng hóa công cụ tài chính cho nhà đầu tư mà đồng thời còn đóng vai trò trong việc quản trị rủi ro thị trường. Bài viết dưới đây sẽ giúp nhà đầu tư trả lời cho câu hỏi: Hợp đồng tương lai là gì? Cơ chế hoạt động của nó như thế nào? Điểm khác biệt của giữa hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và chứng khoán cơ sở là gì?

1. Hợp đồng tương lai là gì?

Hợp đồng tương lai (future contact) là một thỏa thuận pháp lý giữa hai bên (người bán và người mua) nhằm trao đổi một tài sản cụ thể có chất lượng và khối lượng chuẩn hóa với giá thỏa thuận ngày hôm nay (giá tương lai) nhưng lại được giao hàng vào một thời điểm cụ thể trong tương lai. “Bên mua” trong hợp đồng gọi là long còn “bên bán” trong hợp đồng gọi là short.

hợp đồng tương lai là gì.jpg

Mô hình toán học được sử dụng để định giá hợp đồng tương lai, có tính đến giá giao ngay hiện tại, tỷ suất hoàn vốn không có rủi ro, thời gian đáo hạn, chi phí lưu giữ, cổ tức, lợi tức. Ví dụ: Giả sử hợp đồng dầu kỳ hạn một năm có giá 78 USD / thùng. Bằng cách ký kết hợp đồng này, trong một năm, nhà sản xuất có nghĩa vụ giao một triệu thùng dầu và được đảm bảo nhận 78 triệu đô la. Giá 78 USD / thùng được nhận bất kể giá thị trường giao ngay tại thời điểm nào.

Hợp đồng tương lai về bản chất cũng giống như hợp đồng kỳ hạn. Tuy nhiên quy cách của hàng hóa giao dịch trong hợp đồng tương lai được chuẩn hóa và chúng được giao dịch tại các sàn giao dịch tập trung.

Xem thêm: Hợp đồng tương lai – 4 điều bạn cần biết 

2. Cơ chế hoạt động của hợp đồng tương lai

Cơ chế hoạt động của hợp đồng tương lai gần như tương tự chứng khoán thông thường. Tuy nhiên, khi tham gia các hoạt động mua và bán trên thị trường hợp đồng tương lai, nhà đầu tư không cần sở hữu tài sản cơ sở. Thay vào đó, người mua và người bán phải nộp một khoản tiền ký quỹ với thành viên giao dịch. Ký quỹ trong giao dịch chứng khoán phái sinh được xem là tài sản đặt cọc ban đầu để đảm bảo thanh toán. Với mức ký quỹ ban đầu bằng một tỷ lệ phần trăm của giá trị hợp đồng, số dư tài khoản ký quỹ của bên tham gia giao dịch sẽ luôn thay đổi theo giá giao dịch hàng ngày và không được thấp hơn mức ký quỹ bắt buộc. Trong trường hợp tài khoản ký quỹ thấp hơn mức ký quỹ bắt buộc, chủ tài khoản sẽ bị gọi ký quỹ (margin call) bởi công ty chứng khoán, yêu cầu bổ sung vào tài khoản để bằng đúng mức ký quỹ ban đầu. Để biết thêm chi tiết về cách thức hoạt động của hợp đồng tương lai, nhà đầu tư xem bài viết tại đây.

3. Đặc điểm của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và điểm khác biệt với chứng khoán cơ sở

Tiêu chí Chứng khoán cơ sở Hợp đồng tương lai
Đơn vị Cổ phiếu Hợp đồng
Ngày giao dịch đầu tiên Ngày đầu tiên được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Ngày đầu tiên hợp đồng tương lai được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán
Khối lượng niêm yết Bị giới hạn bởi khối lượng đã phát hành của tổ chức phát hành Khối lượng niêm yết không hạn chế
Thời gian sở hữu Không giới hạn Sở hữu đến ngày đáo hạn. Ngày giao dịch cuối cùng là ngày thứ Năm lần thứ 3 của tháng.
Khả năng bán khống Chưa cho bán khống trong ngày Mua bán 2 chiều trong ngày
Room nước ngoài Giới hạn room nước ngoài Không giới hạn room nước ngoài
Ngày giao dịch cuối cùng Ngày trước khi chứng khoán cơ sở hủy niêm yết Ngày cuối cùng mã hơp đồng tương lai có giá trị và được niêm yết
Chu kỳ thanh toán T+2 (cổ phiếu) và T+1 (trái phiếu) Lãi lỗ được xác định hàng ngày
Hình thức thanh toán Chyển giao vật chất Chuyển giao vật chất và thanh toán bằng tiền
Ký quỹ mua Nhà đầu tư phải có đủ 100% tiền mặt để mua hoặc sử dụng dịch vụ margin do CTCK cung cấp Nhà đầu tư bắt buộc ký quỹ theo tỷ lệ quy định để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán
Ký quỹ bán Nhà đầu tư bắt buộc phải có đủ 100% chứng khoán để thực hiện giao dịch bán Nhà đầu tư không cần phải có chứng khoán ngay tại thời điểm tham gia hợp đồng
Lãi vay giao dịch ký quỹ Phải trả lãi vay giao dịch kỹ quỹ Không phải trả lãi vay giao dịch ký quỹ
Phí Trả theo giá trị giao dịch Trả trên đơn vị hợp đồng tương lai

Xem thêm: 5 điều bạn cần biết trước khi giao dịch hợp đồng tương lai

Kết luận

Tóm lại, với nhiều ưu điểm khác biệt và vượt trội so với thị trường chứng khoán cơ sở, hợp đồng tương lai là công cụ tài chính hấp dẫn giúp nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận nếu biết nắm bắt các cơ hội đầu tư trên thị trường phái sinh. Để biết thêm chi tiết về hợp đồng tương lai cũng như cách giao dịch sản phẩm này, nhà đầu tư tham khảo bài viết: Hợp đồng tương lai là gì? .