Bạn hiểu gì về chứng khoán phái sinh?

Các thị trường phái sinh đã trở thành đặc điểm nổi trội của thương mại toàn cầu trong những năm 1980, phát triển từ những khởi đầu đơn giản tập trung vào các mặt hàng nông nghiệp như lúa mì và cà phê. Nó đã mở ra một hình thức đầu tư hiệu quả cho các nhà đầu tư, vậy phái sinh là gì và làm thế nào để giao dịch chứng khoán phái sinh?

Các thị trường phái sinh đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu.  Đối với các nhà đầu tư cá nhân, giao dịch phái sinh đã mở ra một loạt cơ hội cho họ, cho phép nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngay cả khi thị trường giảm điểm. Tuy nhiên, nhà đầu tư phải hoàn toàn hiểu thị trường phái sinh trước khi họ có thể tham gia giao dịch, cũng như các loại phái sinh. Để giúp nhà đầu tư tham gia thị trường mới an toàn, bài viết dưới đây sẽ giải đáp câu hỏi chứng khoán phái sinh là gì cũng như những điểm khác biệt của công cụ này.

kiến thức về phái sinh.jpg

1. Giao dịch phái sinh và thị trường phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh (Derivative securities) là các công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở nhằm nhiều mục tiêu khác nhau như phòng ngừa rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận. Quan trọng hơn, phái sinh cho phép nhà đầu tư thực hiện cả vị thế long và short trên một tài sản như cổ phiếu, cho phép họ suy đoán liệu giá cổ phiếu có tăng hay giảm trong tương lai hay không.

Chứng khoán phái sinh có dạng hợp đồng tài chính với đặc điểm: Quy định quyền lợi và/hoặc nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán hoặc/và chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai. Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh được chia thành 2 dạng chính là hàng hóa như thực phẩm/nông sản, năng lượng…hoặc công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất, …

Ví dụ về giao dịch phái sinh: Công ty sản xuất bánh kẹo Baker Corp mua và tiêu thụ một lượng lớn bột để tạo ra các mặt hàng của mình. Tuy nhiên, công ty lo ngại rằng lợi nhuận của công ty sẽ bị sụt giảm nếu giá bột tăng trong tương lai. Do đó, Baker quyết định ký hợp đồng với nhà cung cấp bột mì, đồng ý mua 10 bao bột trong 6 tháng tới với giá $15/bao tải.

Baker Corp hiện có nguồn cung bột chắc chắn với mức giá được đảm bảo, bảo vệ họ khỏi bất kỳ sự tăng giá bột mỳ trong sáu tháng tới. Đổi lại, các nhà cung cấp biết rằng nó sẽ có thể bán sản xuất tương lai của nó ở một mức giá cố định, giảm thiểu bất kỳ sự sụt giảm tiềm năng nào trong giá bột mì tại chỗ.

Sáu tháng sau, vào ngày đã thỏa thuận, giá bột đã tăng vọt lên 20 đô la/bao tải. Nhưng Baker Corp vẫn trả mức giá đồng ý là 15 đô la cho mỗi bao tải, tiết kiệm $50 đô la cho mỗi bao tải. Tuy nhiên, các nhà cung cấp bột mỳ đã bị mất tiền, họ bỏ lỡ cơ hội bán tại một mức giá cao hơn.

Xem thêm: Tổng quan về chứng khoán phái sinh

 

 2. Các loại phái sinh

Có loại chứng khoán phái sinh chính sẽ được triển khai trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam gồm Hợp đồng kỳ hạn; Hợp đồng tương lai; Hợp đồng quyền chọn và Hợp đồng hoán đổi.

Hợp đồng kỳ hạn:  là hợp đồng giữa hai bên mà cả hai đồng ý giao dịch một tài sản vào một ngày trong tương lai, nhưng với mức giá được thỏa thuận ngày hôm nay. Hợp đồng được thanh toán vào ngày được thỏa thuận trong tương lai, người mua thanh toán tài sản theo mức giá đã thỏa thuận và lợi nhuận và thua lỗ được thực hiện dựa trên chuyển động của giá của tài sản cơ sở giữa ngày bắt đầu và ngày kết thúc hợp đồng.

Hợp đồng tương lai: được phát triển từ các hợp đồng kỳ hạn và do đó mang nhiều đặc điểm giống nhau. Đặc điểm của hợp đồng tương lai là được chuẩn hóa, giao dịch trên các sàn giao dịch và phải tuân theo quy trình thanh toán hàng ngày. Để biết thêm chi tiết về Hợp đồng tương lai, nhà đầu tư xem tại đây.

Hợp đồng quyền chọn Người nắm giữ hợp đồng quyền chọn có quyền, nhưng không có nghĩa vụ, mua hoặc bán một loại tài sản cơ sở tại một thời điểm nhất định trong tương lai theo mức giá được xác định trước. Người bán hợp đồng có nghĩa vụ thực hiện giao dịch khi người nắm giữ hợp đồng chọn thực hiện quyền. Hợp đồng quyền chọn bao gồm quyền chọn mua và quyền chọn bán.

Hợp đồng hoán đổi: là một thỏa thuận giữa hai bên về việc hoán đổi các dòng tiền phát sinh từ các công cụ tài chính trong tương lai trong đó nõi rõ thời điểm hoán đổi dòng tiền và phương pháp tính toán cụ thể.

 

 3. Những điều cần lưu ý:

– Chứng khoán phái sinh được phép bán khống, nghĩa là không có chứng khoán vẫn được phép bán, và việc mua – bán phải ký quỹ một số tiền nhất định 13% / giá trị 1 chứng khoán.

– Được thanh toán T+0 nên mua – bán xong được bán-mua ngay trong ngày. Ví dụ: bạn bán 1 chứng khoán phái sinh, nếu giá xuống thấp hơn giá bán bạn có lời, vậy để chốt lời bạn phải mua 1 hợp đồng cùng thời gian đáo hạn tương ứng để đóng trạng thái đó. Làm ngược lại đối với lệnh mua

– Thanh toán hàng ngày:

Hàng ngày, khi kết thúc phiên giao dịch, Trung Tâm Lưu Ký sẽ tính toán lãi lỗ cho từng tài khoản dù tất toán hay chưa. Nếu lỗ tiền ký quỹ không đủ, công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nhà đầu tư bổ sung tiền vào trước 13h ngày hôm sau hoặc nếu không bổ sung thì sẽ bị công ty chứng khoán bán tất toán để bù vào số tiền ký quỹ. Vì vậy lãi lỗ hàng ngày sẽ đươc quyết toán.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s